0914691003

dược sĩ tư vấn miễn phí

giao hàng miễn phí

sản phẩm chính hãng

mang lại giải pháp sức khoẻ và làm đẹp từ thiên nhiên

Phát triển nguồn tài nguyên cây thuốc và tri thức bản địa khu vực Tây Nguyên

Thông qua thực hiện đề tài: “Nghiên cứu xây dựng cơ sở khoa học cho mô hình quản lý tổng hợp hệ sinh thái núi Nam Trường Sơn nhằm bảo tồn và khai thác bền vững” .Tây Nguyên có 4782 loài thuộc 1458 chi và 257 họ thực vật trong các ngành thực vật bậc cao có mạch, 167 loài cây thuốc quý, hiếm, ưu tiên bảo vệ, trong đó có 88 loài trong Sách Đỏ Việt Nam (2007), 53 loài có tên trong Nghị định 06/2019/NĐ-CP.

SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Kết quả thống kê bước đầu ghi nhận khoảng 450 bài thuốc và 800-1000 loài cây thuốc được sử dụng trong cộng đồng các dân tộc tại khu vực Tây Nguyên để chăm sóc sức khỏe. Một số loài cây thuốc quý hiếm, có giá trị cao có thể đưa vào nhân trồng với quy mô lớn như Sâm ngọc linh, Đảng sâm (hay còn gọi là Đẳng sâm), Thông đỏ, Giảo cổ lam, các loài Bình vôi, Hoàng đằng, Bí kỳ nam, Trầm hương, Sâm cau, Lan kim tuyến…

Đa dạng thực vật và tài nguyên cây thuốc

Với nguồn tài nguyên đa dạng và phong phú, kết hợp với sự đa dạng về dân tộc, văn hóa, tri thức truyền thống…, khu vực Tây Nguyên không chỉ đa dạng về nguồn tài nguyên cây thuốc mà còn phong phú về tri thức, kinh nghiệm sử dụng cây thuốc của cộng đồng các dân tộc. Qua điều tra, nghiên cứu và tổng hợp các tài liệu tại Tây Nguyên, chúng tôi đã ghi nhận được 4782 loài thuộc 1458 chi và 257 họ thực vật trong các ngành thực vật bậc cao có mạch (Psilotophyta – Khuyết lá thông, Lycopodiophyta – Thông đất, Equisetophyta – Cỏ tháp bút, Polypodiophyta – Dương xỉ, Pinophyta – Thông và Magnoliophyta – Ngọc lan) (bảng 1); trong đó ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) là đa dạng nhất, với 4393 loài (chiếm 91,86% tổng số loài).

SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Các kết quả cũng cho thấy, Lâm Đồng là tỉnh có số loài thực vật nhiều nhất (với 3255 loài) và Đắc Nông là tỉnh có số loài ít nhất, với 1079 loài.

Số lượng loài thực vật và cây thuốc tại các tỉnh Tây Nguyên

nhóm Dương xỉ bao gồm các ngành: Psilotophyta – Khuyết lá thông, Lycopodiophyta – Thông đất, Equisetophyta – Cỏ tháp bút và Polypodiophyta – Dương xỉ. số liệu từ Báo cáo quy hoạch đa dạng sinh học tỉnh Lâm Đồng là 3.526 loài.

Kết quả điều tra, tổng hợp và đối chiếu với các tài liệu đã công bố về cây thuốc, đã ghi nhận được 1713 loài cây làm thuốc (chiếm 35,82% tổng số loài thực vật) của 257 họ trong các ngành thực vật bậc cao có mạch; trong đó ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) có 1582 loài (chiếm 92,35% tổng số loài làm thuốc)

 Sự phân bố các bậc taxon cây thuốc tại Tây Nguyên

SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Các loài cây thuốc thường tập trung ở các họ thực vật lớn, gồm: Cúc (Asteraceae) – 90 loài; Thầu dầu (Euphorbiaceae) – 82 loài; Cà phê (Rubiaceae) – 81 loài; Đậu (Fabaceae) – 80 loài; Trúc đào (Apocynaceae); Cam (Rutaceae); Bạc hà (Lamiaceae); Dâu tằm (Moraceae); Lan (Orchidaceae); Cỏ roi ngựa (Verbenaceae). Đây là các họ có từ 30 loài trở lên.

Các chi có nhiều loài làm thuốc nhất là: Ficus (17 loài), Ardisia (12 loài), Dendrobium (12 loài), Dioscorea (12 loài), Solanum (11 loài), Smilax (11 loài); các chi Polygonum, Euphorbia, Hedyotis, Allium, Rubus, Croton, Schefflera, Senna, Syzygium, Zanthoxylum (có từ 8 đến 10 loài).

Các kết quả điều tra, khảo sát thực vật học đã ghi nhận hơn 60 loài mới bổ sung cho danh lục cây thuốc của Tây Nguyên. Trong số đó có 1 loài được ghi nhận trong Sách Đỏ Việt Nam (2007) ở mức độ rất nguy cấp (CR), đó là loài Smilax petelotii T. Koyama. Kết quả điều tra cũng ghi nhận có 167 loài cây thuốc quý, hiếm, ưu tiên bảo vệ, trong đó có 88 loài trong Sách Đỏ Việt Nam (2007), 53 loài có tên trong Nghị định 06/2019/NĐ-CP. Một số loài có giá trị cao như: Sâm ngọc linh, Đảng sâm, Thông đỏ, Giảo cổ lam, các loài Bình vôi, Hoàng đằng, Bí kỳ nam, Trầm hương, Sâm xuyên đá, Sâm bổ chính, Nhục thung dung, tích dương, Sâm cau, Khúc khắc ( có trong thành phân Sìn Sú ), Lan kim tuyến… Phân bố về cây thuốc ở các tỉnh cũng không đồng đều, Lâm Đồng là tỉnh đã xác định được nhiều loài cây thuốc nhất, trong khi Đắc Nông ghi nhận được ít nhất.

Sự đa dạng thực vật nói chung và cây thuốc nói riêng tập trung chủ yếu ở các khu vực còn rừng, trong đó đặc biệt là các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên. Kết quả thống kê của một số Vườn quốc gia và Khu bảo tồn trong khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ.

Tri thức bản địa trong việc sử dụng cây thuốc của đồng bào dân tộc thiểu số

SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 thì khu vực Tây Nguyên có 54/54 dân tộc (32 dân tộc có mặt ở cả 5 tỉnh Tây Nguyên). Mỗi dân tộc có nét văn hóa, tập quán và vùng cư trú vốn có khác nhau, trong quá trình phát triển lâu dài, các dân tộc đã từng bước hình thành, tích lũy, chọn lọc và học hỏi các tri thức, kinh nghiệm sử dụng tài nguyên thiên nhiên nói chung và tài nguyên cây thuốc nói riêng. Mỗi vùng, miền khác nhau có điều kiện tự nhiên khác nhau, dẫn đến thành phần thực vật cũng khác nhau. Đối với mỗi dân tộc, thành phần và số lượng loài cây thuốc được sử dụng theo kinh nghiệm truyền thống, một phần phụ thuộc vào sự hiểu biết của cộng đồng về giá trị sử dụng, mặt khác phụ thuộc vào sự có mặt của cây thuốc trong khu vực cư trú vào thời gian hiện tại.

Hiện nay, đồng bào các dân tộc trên cả nước không còn sống cố định tại các vùng cư trú vốn có mà đã có sự di chuyển qua lại giữa các vùng, miền, đồng thời mang theo nhiều tri thức đến nơi sinh sống mới. Từ các kinh nghiệm đã có, người dân từng bước điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện mới, từ đó nhiều tri thức mới được hình thành.
Kết quả điều tra của các đề tài giai đoạn 2011-2019 bước đầu ghi nhận khoảng 450 bài thuốc và 800-1000 loài cây thuốc được sử dụng trong cộng đồng các dân tộc tại khu vực Tây Nguyên để chăm sóc sức khỏe. Một số nhóm bệnh có nhiều cây thuốc được sử dụng là: các bệnh liên quan đến hệ vận động (cơ, xương, khớp), tiêu hóa, ngoài da, các bệnh của phụ nữ… Đây đều là các bệnh hay gặp đối với người dân lao động nông nghiệp, điều kiện đi lại, môi trường sinh sống còn nhiều khó khăn.

Kết quả điều tra cũng cho thấy, các dân tộc có số lượng dân cư lớn vẫn đang là các tộc người khai thác và sử dụng số lượng loài cây thuốc lớn theo kinh nghiệm truyền thống. Ngược lại, các dân tộc sử dụng số lượng loài cây thuốc thấp thường là các tộc người có dân số thấp hoặc có vùng cư trú hẹp. Các cộng đồng cư dân bản địa chỉ khai thác và sử dụng một tỷ lệ nhất định thành phần các loài cây thuốc thực tế có ở khu vực cư trú.

Đề xuất một số giải pháp phát triển cây thuốc

SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Qua kết quả điều tra, đánh giá thực trạng nguồn tài nguyên cây thuốc cũng như thực trạng khai thác, sử dụng cây thuốc tại khu vực Tây Nguyên cho thấy, nơi đây có mức độ đa dạng về nguồn tài nguyên cây thuốc cao, có nhiều loài quý, hiếm, có giá trị cao về khoa học và kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay đa số các loài cây thuốc được khai thác từ tự nhiên, thiếu sự quản lý, giám sát. Bên cạnh đó, sự suy giảm đa dạng sinh học nói chung cũng chính là tác nhân gây suy giảm nguồn tài nguyên cây thuốc. Không chỉ có vậy, sự mai một về tri thức truyền thống cũng có tác động tiêu cực đến giá trị và nguồn tài nguyên cây thuốc. Do đó, cần có các biện pháp mạnh mẽ, đồng bộ trong việc bảo tồn, phát triển các giá trị của nguồn tài nguyên cây thuốc tại khu vực Tây Nguyên.

Trong khuôn khổ của bài báo này, chúng tôi đề xuất một số giải pháp sau đây nhằm phát triển nguồn tài nguyên cây thuốc, góp phần chăm sóc sức khỏe cũng như phát triển kinh tế – xã hội khu vực Tây Nguyên:

https://duocthaotribenh.vn/tin-tuc/doi-song-tinh-duc/sin-su-la-gi/

– Điều tra, đánh giá toàn diện về nguồn tài nguyên cây thuốc tại khu vực Tây Nguyên, bao gồm cả điều tra đa dạng thành phần loài, hiện trạng phân bố, trữ lượng; hiện trạng khai thác, sử dụng; đánh giá nhu cầu thị trường trong và ngoài nước có liên quan đến dược liệu tại Tây Nguyên; đánh giá về điều kiện và năng lực sản xuất dược liệu của các tổ chức và cá nhân trên địa bàn.

– Quy hoạch và xây dựng các khu vực trồng, chế biến dược liệu đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn dược liệu trong nước và quốc tế, từng bước nâng cao giá trị mang lại từ dược liệu. Lựa chọn các loài cây thuốc và mô hình để phát triển nhằm đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn nguồn gen và phát triển kinh tế – xã hội. Một số loài cây thuốc quý hiếm, có giá trị cao có thể đưa vào nhân trồng với quy mô lớn như Sâm ngọc linh, Đảng sâm, Thông đỏ, Giảo cổ lam, các loài Bình vôi, Hoàng đằng, Bí kỳ nam, Trầm hương, Sâm cau, Lan kim tuyến… hoặc một số loài có nhu cầu thị trường lớn như Nghệ, Đinh lăng, Diệp hạ châu, Chè dây, Actiso… Nâng cao hàm lượng khoa học, công nghệ trong các sản phẩm dược liệu, hạn chế việc buôn bán, xuất khẩu dược liệu thô.

sìn sú tây nguyên

– Nghiên cứu di thực và thuần hóa đối với một số loài cây thuốc quý hiếm, có phân bố tự nhiên hẹp, có yêu cầu khắt khe về môi trường sống như Sâm ngọc linh, Lan kim tuyến… Từng bước đưa các loài này ra môi trường nhân trồng mới, hạn chế các tác động tiêu cực đến vùng phân bố tự nhiên.

– Bảo tồn, phát triển tri thức truyền thống gắn liền với phát triển du lịch: hiện nay, du lịch tại khu vực Tây Nguyên đang trong quá trình phát triển mạnh, thu hút lượng lớn du khách trong nước và quốc tế. Một trong các yếu tố thu hút du lịch tại đây là sự đa dạng, độc đáo về văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số. Do vậy, việc kết hợp tốt giữa bảo tồn đa dạng sinh học nói chung, bảo tồn cây thuốc nói riêng cũng như bảo tồn tri thức bản địa gắn liền với các hoạt động du lịch sẽ làm tăng thêm lực hút đối với du khách.

Bên cạnh những giải pháp nêu trên, từ thực tế nghiên cứu, chúng tôi cũng kiến nghị một số nội dung cần thực hiện trong thời gian tới như sau:

– Tiếp tục điều tra, đánh giá về tiềm năng phát triển dược liệu tại khu vực này.

– Tri thức truyền thống ngày càng bị mai một do tài nguyên thiên nhiên giảm dần, người già mất đi, trong khi người trẻ lại có nhiều lựa chọn mới trong sinh kế. Do đó, cần nhanh chóng thu thập, lưu giữ tri thức truyền thống nói chung và tri thức trong sử dụng cây thuốc nói riêng.

– Hiên nay đã có nhiều nghiên cứu về đa dạng sinh học cũng như nghiên cứu về dược liệu tại khu vực Tây Nguyên, tuy nhiên các nghiên cứu còn nhỏ lẻ, kết quả được lưu giữ ở nhiều nơi khác nhau, gây nên sự thiếu hụt thông tin, chồng chéo về nội dung… Đây là sự lãng phí rất lớn, do đó cần xây dựng một cơ sở dữ liệu hoàn chỉnh về dược liệu của khu vực Tây Nguyên.

Nguồn : Tạp chí khoa học công nghệ VN

Chia sẻ

Bài viết liên quan

Cây mật nhân

Thứ Bảy, 25/07/2020
Cây mật nhân còn được biết đến với tên gọi cây bá bệnh. Đây là một loại cây được dân gian sử dụng khá nhiều trong nhiều bệnh lý khác nhau nên còn được gọi là cây bách bệnh. Mỗi...

Lá và hoa đu đủ đực

Thứ Bảy, 25/07/2020
Đu đủ vốn là loại cây quen thuộc với đời sống của người Việt Nam chúng ta. Ngoài việc là một loại trái cây vị thanh ngọt, thơm ngon, bổ dưỡng mà phần và lá hoa của cây đu đủ...

Thục quỳ

Chủ Nhật, 12/07/2020
Thục quỳ thường được trồng nhiều ở công viên, sân nhà,… với mục đích tô điểm cho không gian trở nên tươi đẹp, đồng thời làm tươi mát không khí. Bên cạnh đó, cây cũng được dùng làm thuốc, giúp...

Chuối hột rừng

Chủ Nhật, 12/07/2020
Chuối hột rừng vốn không xa lạ ở các tỉnh miền núi bởi là một loại cây dễ trồng. Đây cũng là một loại thực vật rất có giá trị về mặt dược liệu, mang đến tác dụng kích thích...

Nấm Ngọc Cẩu

Chủ Nhật, 05/07/2020
Theo Đông y, củ gió đất có tác dụng bổ máu và tráng thận. Do đó, dược liệu thường được sử dụng trong các bài thuốc chữa bệnh xuất tinh sớm, rối loạn cương dương hoặc đau lưng, mỏi gối...

Nấm lim xanh

Thứ Hai, 22/06/2020
Nấm lim xanh là một loại dược liệu quý hiếm, có nguồn gốc từ tự nhiên. Loại nấm này được mọc ra từ thân cây Lim mục đã chết. Nấm lim xanh có rất nhiều công dụng đối với sức...

Nhân sâm

Thứ Hai, 22/06/2020
Nhân sâm là dược liệu rất quý hiếm. Với tác dụng đại bổ ích nguyên khí, nhân sâm được ứng dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh như suy nhược, mệt mỏi, thiếu máu, hen phế quản, tiểu đường, hen...
dan-sam

Đan sâm

Chủ Nhật, 21/06/2020
Đan sâm là bộ phận rễ được phơi khô của một loại cây cùng tên dùng để làm thuốc Đông y. Đan sâm còn được gọi cách khác là Tử đan sâm, Huyết căn, Xích sâm có vị đắng, hơi...
Nhục thung dung

Nhục thung dung

Chủ Nhật, 21/06/2020
Nhục thung dung là vị thuốc có nguồn gốc lâu đời, được biết đến với tác dụng nổi bật là hỗ trợ đời sống tình dục (bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực), chữa hiếm muộn, vô sinh, tăng...
Đông trùng hạ thảo

Đông trùng hạ thảo

Chủ Nhật, 21/06/2020
Đông trùng hạ thảo (ĐTHT) vốn được coi là một loại thảo dược quý hiếm vì có tác dụng cực tốt cho sức khỏe. Theo quan niệm của Đông y loại thải dược này được dùng để bồi bổ cơ...
Đinh lăng nếp

Đinh lăng nếp

Chủ Nhật, 21/06/2020
Đinh lăng nếp là một vị thuốc quý chữa bệnh được lưu truyền từ xưa đến nay. Thảo dược này mang đến nhiều công dụng với sức khỏe như  giúp an thần, bổ trợ giấc ngủ, giảm đau nhức xương...

Giảo cổ lam

Chủ Nhật, 21/06/2020
Giảo cổ lam có tác dụng chống ung thư, ngăn ngừa lão hóa, giúp ăn ngủ tốt, cải thiện hệ tiêu hóa, giảm béo, giảm căng thẳng mệt mỏi, cải thiện làn da… Nắm rõ các thông tin về loại...

Sâm xuyên đá

Chủ Nhật, 21/06/2020
Sâm xuyên đá có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh huyết áp thấp và tiểu đường. Bên cạnh đó, dược liệu còn giúp tăng cường chức năng sinh lý ở nam giới và ngăn ngừa bệnh ung thư. 1....
SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Đắk Lắk – Bật mí những địa điểm phượt kỳ ảo không thể bỏ qua

Thứ Hai, 08/06/2020
Nổi tiếng với nền văn hóa cồng chiêng đặc sắc, cùng với đó là khung cảnh núi non trùng điệp, thơ mộng, Đắk Lắk trở thành địa điểm du lịch tuyệt vời thu hút du khách gần xa. Để giúp...
núi rừng Tây Nguyên

Thơm ngon men rượu ghè của vùng núi rừng Tây Nguyên

Chủ Nhật, 07/06/2020
Nếu có dịp du hí tại Kon Tum, được dịp tìm hiểu nền ẩm thực của vùng núi rừng này thì hãy nhớ đừng bỏ qua đặc sản rượu ghè. Đây chính là một thức uống đặc sản của đồng...
SÌN SÚ TÂY NGUYÊN

Bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý vùng Tây Nguyên

Thứ Ba, 26/05/2020
Tây Nguyên lợi thế về thổ nhưỡng và khí hậu đa dạng, với một hệ thực vật rừng phong phú, trong đó có nguồn tài nguyên cây thuốc như: Ngũ vị tử, Sơn tra, Đương quy, Bạch Truật, Đỗ trọng,...
Sìn Sú Tây Nguyên

Thực hư rượu ngâm con bổ củi bổ thận tráng dương

Thứ Năm, 21/05/2020
Bổ củi là loài nào ? Bổ củi hay còn gọi là con Giã Gạo là bọ cánh cứng, có phần ngực khớp với phần bụng, đầu ngóc lên hạ xuống trông như bổ củi. Riêng về "nhà" của bổ...
sin su tây nguyên

Bổ thận tráng dương coi chừng liệt dương

Thứ Năm, 14/05/2020
Nhiều người tìm đến các bài thuốc bổ thận tráng dương với mong muốn trở nên mạnh mẽ và bền bỉ hơn trong chuyện chăn gối. Tuy nhiên, việc sử dụng một cách vô tội vạ và lạm dụng nó...
sìn sú tây nguyên

Xôn xao thảo dược Sìn Sú Tây Nguyên giúp cho đàn ông đêm bảy ngày ba

Thứ Tư, 22/01/2020
Các chú chim làm điều đó, những con ong làm điều đó, và người đàn ông cũng có thể làm điều đó bất cứ lúc nào. Nhưng phụ nữ sẽ chỉ làm điều đó nếu đối tác có sức hấp dẫn...
Dạ dày Thảo mộc Trần Kim Huyền

Đau dạ dày có tự khỏi được không, bao lâu thì hết?

Thứ Sáu, 29/05/2020
Đau dạ dày có tự khỏi được không là thắc mắc của hầu hết người bệnh. Để giải đáp vấn đề này, người bệnh có thể tham khảo các thông tin cơ bản trong bài viết bên dưới. Đau dạ...
Sìn Sú Tây Nguyên

Mách nhỏ chị em để “gợi tình” trên giường

Thứ Hai, 15/06/2020
1. Không có gì gợi tình hơn nỗ lực bày tỏ, để phu quân hiểu, bạn muốn gì. Điều đó có nghĩa: - Bạn sẵn sàng cộng tác - Biết rõ cơ thể mình - Sẵn sàng giúp đối tác...